Yağ/yağlayıcı tipi; yağın sistemlerdeki uygulama alanına göre sıvı yağlayıcılar ve katı yağlayıcılar olarak ayrılır. Hidrolik yağlar, dişli yağları, zincir yağları, kompresör yağları vb. sıvı yağlayıcılar; gresler, montaj ve demontaj pastaları ile sızdırmazlık contaları katı yağlayıcılardır.
Yağlar üretim şekline göre ise mineral ve sentetik esaslı olarak ayrılır ki; yazının konusu da bu noktada başlamaktadır.
Mineral yağlar, ham petrolün rafinerilerde işlenmesi ile elde edilir. Bu yağlar daha sonra tekrar özel işlemlerden geçirilir ve madeni yağların ham maddesi baz yağlar üretilir. Baz yağlar değişik viskozitelere (akmaya karşı gösterdiği direnç ölçülerine) sahiptir. Baz yağlara -üründen beklenen özelliklere göre- çeşitli katkı maddeleri karıştırılarak, madeni yağlar oluşturulur. Ancak geleneksel yollarla elde edilen mineral yağların özellikleri, ham petrolün özellikleri ile sınırlı olduğundan, günümüzün zorlu endüstri uygulamalarının gereksinimlerini karşılayamaz.
Bu nedenle petrol esaslı olmayan, tamamen laboratuvarlarda -kimyasal sentez- yöntemi ile elde edilen sentetik yağlayıcılar geliştirilmiştir. Bu yağlayıcıların yapısı, özenle düzenlenmiştir; yapıyı oluşturan hidrokarbon molüküller boyut ve şekil bakımından birbirinin benzeri olarak tasarlanarak, özdeş moleküller bir araya getirilir. Dengeli yapısı, saflığı ve kalitesi ile sentetik esaslı yağlar; düşük sıcaklıklarda kolay akar ve pompalanabilir, çok yüksek sıcaklıklarda incelmezler. Mineral yağlar gibi ısınıp, soğudukça yapılarını kaybetmezler. Yüksek oksidasyon ve ısıl mukavemeti, yüksek basınca dayanıklılığı, düşük sürtünme katsayıları sayesinde daha uzun değişim aralığı sağlayarak, yağın ömrünü uzatırlar. Makine ve ekipmanlarda üstün koruma ve performans sağlar, geleneksel tipteki konvansiyonel mineral yağlara oranla tüketimi de 3-5 kat azaltarak, stok yönetimini kolaylaştırırlar.
Sentetik Yağlar Neden Daha Pahalıdır?
Sentetik yağlar, –yüksek performans, kararlılık ve verimlilik- özelliklerine sahip olmak üzere ileri teknoloji ve çok karmaşık işlemlerden geçerek üretildiği için bu yağların maliyeti, mineral yağlara oranla daha yüksektir, bu nedenle bu yağlar daha pahalıdır. Ancak günün sonunda sorun çözen yağlar oldukları için ekonomi sağlarlar. Mineral yağdan sentetik yağa geçiş yüzde 20’nin üzerinde verim artışı sunar.
Uygulama alanları ve ihtiyaçlarına göre; farklı özellikte pek çok sentetik yağ türü bulunur. Burada ürün kalitesine dikkat edilmelidir. Bazı ucuz sentetikler, kısa sürede bozulabilir ve arkalarında mineral yağlardan daha düşük kalitede bir yağ bırakabilir.
